Jak wybrać odżywkę? Poznaj PEH, porowatość i INCI!

Ten artykuł to kompleksowy przewodnik, który nauczy Cię, jak świadomie wybierać odżywki do włosów. Dowiesz się, jak zdiagnozować potrzeby swoich włosów, zrozumieć kluczową rolę równowagi PEH i rozszyfrować składy kosmetyków, co pozwoli Ci osiągnąć piękne i zdrowe włosy.

Dlaczego dobór odżywki to coś więcej niż wybór ładnego opakowania?

Z mojego doświadczenia wiem, że wiele osób traktuje odżywkę jako dodatek, a nie fundament pielęgnacji. To duży błąd! Prawidłowo dobrana odżywka potrafi zdziałać cuda, podczas gdy niewłaściwa może sabotować nawet najlepsze intencje.

Szampon myje skórę, odżywka pielęgnuje włos poznaj tę złotą zasadę.

To jedna z najważniejszych zasad, którą zawsze powtarzam moim klientkom i wam, drogie czytelniczki. Pamiętajcie, że szampon ma za zadanie przede wszystkim oczyścić skórę głowy i włosy u nasady z sebum, zanieczyszczeń i resztek produktów do stylizacji. Jego skład jest dopasowany do potrzeb skóry czy jest przetłuszczająca się, sucha, wrażliwa, czy może boryka się z łupieżem. Natomiast odżywka skupia się na pielęgnacji łodygi włosa, czyli tej części, którą widzimy i która jest najbardziej narażona na uszkodzenia. Jej celem jest nawilżenie, odżywienie, wygładzenie, ochrona i poprawa ogólnej kondycji włosów od połowy ich długości aż po same końce. Zrozumienie tej fundamentalnej różnicy jest kluczowe dla efektywnej pielęgnacji i osiągnięcia wymarzonych efektów.

Jak niewłaściwa odżywka może zrujnować Twoje starania o piękne włosy?

Wyobraź sobie, że poświęcasz czas i pieniądze na pielęgnację, a efekty są dalekie od oczekiwanych. To właśnie może być skutek stosowania odżywki niedopasowanej do potrzeb Twoich włosów. Niewłaściwy produkt może prowadzić do szeregu problemów. Na przykład, zbyt ciężka odżywka nałożona na włosy niskoporowate sprawi, że będą one obciążone, oklapnięte i szybciej się przetłuszczą. Z kolei odżywka z dużą ilością humektantów w wilgotne dni może spowodować wzmożone puszenie się włosów wysokoporowatych. Brak równowagi w składnikach PEH (o której opowiem za chwilę) może prowadzić do przesuszenia, matowości, braku objętości, a nawet do tzw. "siana" na głowie. Dlatego tak ważne jest, aby podejść do wyboru odżywki świadomie, a nie tylko kierować się ładnym opakowaniem czy obietnicami marketingowymi.

Krok 1: Zostań detektywem swoich włosów jak rozpoznać ich prawdziwe potrzeby?

Zanim zaczniesz szukać idealnej odżywki, musisz poznać swoich "podopiecznych" czyli własne włosy. To podstawa świadomej pielęgnacji. Bez tej wiedzy, działamy po omacku.

Porowatość włosów co to jest i dlaczego musisz ją znać?

Porowatość włosów to nic innego jak stopień odchylenia łusek włosa od jego kory. Wyobraź sobie dachówkę im bardziej odstaje, tym łatwiej woda dostaje się pod spód. Podobnie jest z włosami. Im bardziej łuski są odchylone, tym włos jest bardziej porowaty. To właśnie porowatość jest najważniejszym czynnikiem, który determinuje, jakie składniki odżywcze włosy będą wchłaniać najlepiej i jakiego rodzaju pielęgnacji potrzebują. Znajomość porowatości to absolutna podstawa doboru odpowiedniej odżywki i całej rutyny pielęgnacyjnej. Bez niej, trudno o skuteczne działanie.

Prosty test na porowatość, który wykonasz w domu (test szklanki wody i obserwacji).

Nie musisz iść do trychologa, żeby poznać porowatość swoich włosów. Możesz to zrobić samodzielnie w domu! Oto dwa proste sposoby:

1. Test szklanki wody:
   • Umyj włosy delikatnym szamponem, bez odżywki.
   • Po wysuszeniu, ale zanim nałożysz jakiekolwiek produkty, weź pojedynczy, czysty włos (najlepiej z głowy, nie z grzebienia) i wrzuć go do szklanki z wodą o temperaturze pokojowej.
   • Obserwuj włos przez około 5-10 minut.
     • Jeśli włos unosi się na powierzchni, masz prawdopodobnie włosy niskoporowate.
     • Jeśli włos powoli opada, ale nie tonie od razu, masz włosy średnioporowate.
     • Jeśli włos szybko tonie i opada na dno, masz włosy wysokoporowate.
2. Obserwacja codzienna:
   • Włosy niskoporowate są zazwyczaj gładkie w dotyku, lśniące, długo schną i trudno je stylizować.
   • Włosy średnioporowate mają tendencję do puszenia się, szczególnie w wilgotne dni, ale są względnie podatne na układanie.
   • Włosy wysokoporowate są szorstkie, matowe, łatwo się plączą, szybko schną i bardzo mocno się puszą.

Połącz wyniki testu z obserwacją, a uzyskasz dość dokładny obraz porowatości swoich włosów.

Włosy niskoporowate: gładkie, ale bez objętości i trudne w stylizacji.

Włosy niskoporowate to prawdziwe szczęściary są gładkie, lśniące i wyglądają na zdrowe, ponieważ ich łuski ściśle przylegają do kory włosa. To sprawia, że są odporne na uszkodzenia i długo zachowują blask. Niestety, mają też swoje wady: brakuje im objętości, są trudne w stylizacji i długo schną. Moim zdaniem, kluczem w ich pielęgnacji jest unikanie obciążenia. Włosy niskoporowate wymagają lekkich odżywek, które nie sprawią, że będą wyglądać na przetłuszczone i oklapnięte. Stawiaj na formuły oparte na lekkich humektantach i niewielkich ilościach emolientów.

Włosy średnioporowate: najczęstszy typ, czyli wieczna walka z puszeniem.

Włosy średnioporowate to najczęściej spotykany typ, który łączy w sobie cechy zarówno włosów niskoporowatych, jak i wysokoporowatych. Są zazwyczaj podatne na układanie, ale mają tendencję do puszenia się, zwłaszcza w wilgotne dni. Ich łuski są lekko odchylone, co sprawia, że łatwiej tracą nawilżenie niż niskoporowate, ale są mniej zniszczone niż wysokoporowate. W pielęgnacji włosów średnioporowatych najważniejsza jest równowaga i elastyczność potrzebują zarówno nawilżenia, odżywienia, jak i ochrony. To typ, który wymaga największej uwagi w rotacji produktów PEH.

Włosy wysokoporowate: suche, zniszczone i spragnione intensywnej opieki.

Włosy wysokoporowate to te, które mają mocno odchylone łuski. Są zazwyczaj suche, matowe, szorstkie w dotyku, łatwo się plączą i bardzo mocno się puszą. Często są efektem rozjaśniania, farbowania, częstej stylizacji na gorąco lub po prostu genetyki. Potrzebują one intensywnej pielęgnacji, która domknie łuski, nawilży i ochroni przed dalszymi uszkodzeniami. Dla nich emolienty to prawdziwy ratunek, ale nie można zapominać o proteinach i humektantach, które pomogą odbudować strukturę i zapewnić odpowiednie nawilżenie.

Krok 2: Poznaj świętą trójcę pielęgnacji, czyli tajemnica równowagi PEH

Gdy już wiesz, jaką porowatość mają Twoje włosy, czas na kolejny krok: zrozumienie równowagi PEH. To absolutna podstawa świadomej pielęgnacji, która pozwoli Ci precyzyjnie dobierać odżywki do aktualnych potrzeb Twoich włosów.

Proteiny (P) kiedy Twoje włosy potrzebują solidnego budulca?

Proteiny to nic innego jak białka, które stanowią budulec włosa. W kosmetykach znajdziesz je pod nazwami takimi jak keratyna, jedwab, proteiny pszenicy, soi czy ryżu. Ich zadaniem jest tymczasowe wypełnianie ubytków w strukturze włosa, co sprawia, że stają się one mocniejsze, bardziej elastyczne i zyskują objętość. Kiedy włosy są "smętne", bez życia, cienkie i łatwo się łamią, to znak, że potrzebują protein. Jednak uwaga! Z proteinami łatwo przesadzić. Nadmiar protein (przeproteinowanie) sprawi, że włosy staną się szorstkie, suche, sztywne i "sianowate". Wtedy potrzebna jest emolientowa odżywka, która je dociąży i wygładzi.

Emolienty (E) jak zamknąć nawilżenie w środku i uzyskać efekt tafli?

Emolienty to substancje tłuszczowe, które tworzą na powierzchni włosa ochronny film. Do tej grupy należą oleje roślinne (np. arganowy, kokosowy, migdałowy), masła (np. shea, kakaowe), woski, a także silikony. Ich główną funkcją jest zapobieganie utracie wilgoci z wnętrza włosa, wygładzanie, dociążanie i dodawanie blasku. Emolienty są szczególnie ważne dla włosów wysokoporowatych, ponieważ pomagają domknąć ich odchylone łuski, tworząc efekt "tafli". Włosy po emolientach są miękkie, gładkie i sypkie. To właśnie one są kluczem do ujarzmienia puszenia i nadania włosom zdrowego wyglądu.

Humektanty (H) prawdziwy ratunek dla przesuszonych i matowych pasm.

Humektanty to składniki nawilżające, które mają zdolność wiązania wody i zatrzymywania jej wewnątrz włosa. Do najpopularniejszych humektantów należą gliceryna, aloes, miód, pantenol (prowitamina B5) czy kwas hialuronowy. Kiedy Twoje włosy są suche, matowe i brakuje im elastyczności, to znak, że potrzebują humektantów. Dostarczają one niezbędnego nawilżenia, sprawiając, że włosy stają się miękkie i sprężyste. Podobnie jak w przypadku protein, z humektantami też można przesadzić. Nadmiar humektantów, zwłaszcza w bardzo wilgotne dni, może prowadzić do puszenia się włosów, ponieważ pochłaniają one zbyt dużo wody z otoczenia. Wtedy warto zastosować odżywkę emolientową, która "zamknie" nawilżenie wewnątrz włosa.

Jak rozpoznać, czego brakuje Twoim włosom? Objawy niedoboru i nadmiaru składników PEH.

Zrozumienie, jak Twoje włosy reagują na poszczególne składniki PEH, to podstawa świadomej pielęgnacji. Poniższa tabela pomoże Ci szybko zdiagnozować, czego aktualnie potrzebują Twoje pasma.

Składnik PEH	Objawy niedoboru	Objawy nadmiaru
Proteiny	Włosy "smętne", bez życia, cienkie, słabe, łatwo się łamią, brak objętości.	Włosy szorstkie, suche, sztywne, "sianowate", matowe, puszące się, łatwo się plączą.
Emolienty	Włosy suche, szorstkie, matowe, puszące się, trudne do rozczesania, brak blasku, elektryzowanie się.	Włosy obciążone, oklapnięte, przetłuszczone, strączkujące się, brak objętości.
Humektanty	Włosy suche, matowe, szorstkie, sztywne, pozbawione elastyczności, łamliwe.	Włosy puszące się (szczególnie w wilgotne dni), lepkie, "gumowate", trudne do ułożenia.

Krok 3: Jak połączyć kropki? Dobieramy odżywkę PEH do porowatości włosów

Teraz, gdy znasz już porowatość swoich włosów i wiesz, czym są proteiny, emolienty i humektanty, możemy przejść do sedna jak dobrać idealną odżywkę, łącząc te dwie kluczowe informacje.

Pielęgnacja włosów niskoporowatych: ostrożnie z proteinami, postaw na lekkie nawilżenie.

Włosy niskoporowate, jak już wspomniałam, łatwo obciążyć. Dlatego w ich przypadku stawiamy na lekkie formuły. Unikaj odżywek z dużą ilością ciężkich olejów i maseł, które mogą sprawić, że włosy będą oklapnięte i szybciej się przetłuszczą. Z proteinami również należy postępować ostrożnie stosuj je rzadziej i w mniejszych ilościach, aby uniknąć przeproteinowania i sztywności. Najlepiej sprawdzą się lekkie humektanty (np. aloes, pantenol) w połączeniu z niewielką ilością lekkich emolientów (np. lekkie oleje, takie jak olej jojoba czy skwalan). Szukaj odżywek oznaczonych jako "lekkie", "do cienkich włosów" lub "dodające objętości".

Pielęgnacja włosów średnioporowatych: klucz to rotacja i obserwacja.

Włosy średnioporowate są najbardziej elastyczne w pielęgnacji, ale jednocześnie wymagają największej uwagi. Kluczem jest tutaj równowaga i rotacja różnych typów odżywek. Nie bój się eksperymentować z odżywkami proteinowymi, emolientowymi i humektantowymi, ale zawsze obserwuj reakcję swoich włosów. Włosy średnioporowate dobrze reagują na większość składników, ale ważne jest, aby nie przesadzić z żadnym z nich. Moim zdaniem, warto mieć w swojej łazience po jednej odżywce z każdej grupy PEH i stosować je naprzemiennie, np. raz w tygodniu proteinową, dwa razy emolientową, a raz humektantową, w zależności od aktualnych potrzeb i pogody.

Pielęgnacja włosów wysokoporowatych: emolienty to Twój najlepszy przyjaciel.

Dla włosów wysokoporowatych emolienty to absolutna podstawa. To one tworzą na powierzchni włosa ochronną warstwę, która domyka łuski, zapobiega utracie nawilżenia i wygładza. Szukaj odżywek bogatych w cięższe oleje (np. kokosowy, awokado, oliwa z oliwek), masła (shea, kakaowe) oraz silikony. Włosy wysokoporowate potrzebują również protein do odbudowy zniszczonej struktury, ale zawsze stosuj je w towarzystwie emolientów, aby uniknąć przeproteinowania i szorstkości. Humektanty są również ważne dla nawilżenia, ale pamiętaj, aby po nich zawsze nałożyć odżywkę emolientową, która "zamknie" wilgoć w środku i zapobiegnie puszeniu.

Czy odżywka może być proteinowo-emolientowa? O produktach wielozadaniowych.

Absolutnie tak! Rynek kosmetyczny oferuje wiele odżywek, które łączą w sobie składniki z różnych grup PEH. Są to na przykład odżywki proteinowo-emolientowe, humektantowo-emolientowe, a nawet takie, które zawierają wszystkie trzy grupy (tzw. odżywki PEH). Takie produkty wielozadaniowe mogą być świetnym rozwiązaniem, zwłaszcza jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę ze świadomą pielęgnacją i nie chcesz mieć zbyt wielu buteleczek w łazience. Mogą one ułatwić zachowanie równowagi PEH, szczególnie dla włosów średnioporowatych. Pamiętaj jednak, aby zawsze sprawdzać skład i dopasowywać go do aktualnych potrzeb Twoich włosów nawet produkt "wszystko w jednym" może okazać się zbyt ciężki lub zbyt lekki, jeśli nie jest odpowiednio zbalansowany dla Twojego typu włosów.

Jak czytać składy odżywek jak profesjonalista (bez dyplomu z chemii)?

Dla wielu osób lista składników (INCI) na opakowaniu to czarna magia. Ale obiecuję Ci, że po kilku prostych wskazówkach nauczysz się ją rozszyfrowywać i świadomie wybierać produkty. To jak czytanie mapy na początku trudne, ale potem staje się intuicyjne.

Czego szukać na początku składu INCI? Zasada malejącego stężenia.

Najważniejsza zasada, którą musisz zapamiętać, to zasada malejącego stężenia. Oznacza ona, że składniki wymienione na początku listy INCI występują w produkcie w największej ilości, a te na końcu w najmniejszej. Dlatego, gdy analizujesz skład odżywki, zwróć szczególną uwagę na pierwsze 5-7 pozycji. To właśnie one mają największy wpływ na działanie produktu i to w nich szukaj kluczowych protein, emolientów i humektantów. Jeśli na początku składu widzisz głównie wodę (Aqua) i substancje zagęszczające, a składniki aktywne pojawiają się dopiero pod koniec, wiedz, że ich stężenie jest znikome, a co za tym idzie ich działanie również będzie minimalne.

Przykładowe nazwy protein, emolientów i humektantów, które warto zapamiętać.

Aby ułatwić Ci rozszyfrowywanie składów, przygotowałam listę najczęściej spotykanych nazw składników z grup PEH. Warto je zapamiętać lub mieć pod ręką:

• Proteiny: Hydrolyzed Wheat Protein, Keratin, Silk Amino Acids, Hydrolyzed Soy Protein, Hydrolyzed Corn Protein.
• Emolienty: Argania Spinosa Kernel Oil, Butyrospermum Parkii Butter, Dimethicone, Cyclopentasiloxane, Caprylic/Capric Triglyceride, Isopropyl Myristate, Cetearyl Alcohol, Behentrimonium Chloride.
• Humektanty: Glycerin, Panthenol, Aloe Barbadensis Leaf Juice, Sodium Hyaluronate, Urea, Sorbitol, Propylene Glycol.

Silikony i alkohole w składach kiedy są przyjacielem, a kiedy wrogiem?

Wokół silikonów i alkoholi w kosmetykach narosło wiele mitów. Czas je rozwiać! Ani jedne, ani drugie nie są z natury "złe". Wszystko zależy od ich rodzaju i stężenia.

• Silikony: Ich główną funkcją jest wygładzanie, nabłyszczanie, ochrona przed wysoką temperaturą i puszeniem.
  • Przyjaciel: Silikony lotne (np. Cyclopentasiloxane, Cyclohexasiloxane) i zmywalne wodą (np. Dimethicone Copolyol, PEG/PPG-...) są lekkie i łatwo usuwalne. Świetnie sprawdzają się w odżywkach dla włosów wysokoporowatych, zapewniając natychmiastowe wygładzenie i ochronę bez obciążania.
  • Wróg: Silikony niezmywalne wodą (np. Dimethicone, Trimethicone) mogą kumulować się na włosach, obciążając je i utrudniając wnikanie składników odżywczych. Warto ich unikać, jeśli masz włosy niskoporowate lub tendencję do przetłuszczania się.
• Alkohole:
  • Przyjaciel: Alkohole tłuszczowe (np. Cetearyl Alcohol, Stearyl Alcohol, Cetyl Alcohol) to emolienty. Działają nawilżająco, zmiękczająco i kondycjonująco. Są bardzo pożądane w odżywkach.
  • Wróg: Alkohole wysuszające (np. Alcohol Denat., Isopropyl Alcohol, Ethanol) mogą przesuszać włosy i skórę głowy, szczególnie jeśli występują wysoko w składzie. Warto ich unikać, zwłaszcza jeśli masz suche lub zniszczone włosy.

Pamiętaj, że kluczem jest umiar i świadomość, a nie demonizowanie całych grup składników.

Najczęstsze błędy przy stosowaniu odżywki i jak ich unikać

Nawet najlepiej dobrana odżywka nie zadziała, jeśli będziesz jej używać w niewłaściwy sposób. Z mojego doświadczenia wiem, że te błędy popełnia wiele osób. Czas je wyeliminować!

Błąd #1: Nakładanie odżywki na skórę głowy prosta droga do oklapniętych włosów.

To jeden z najczęściej popełnianych błędów! Pamiętaj, że odżywkę nakładamy na łodygę włosa, omijając skórę głowy. Dlaczego? Składniki odżywki, choć wspaniałe dla włosów, mogą obciążać skórę głowy, prowadząc do szybszego przetłuszczania się, braku objętości u nasady, a nawet podrażnień czy zapychania mieszków włosowych. Zawsze aplikuj odżywkę od połowy długości włosów, skupiając się na końcówkach, które są najbardziej narażone na uszkodzenia.

Błąd #2: Używanie w kółko tej samej odżywki i zaburzanie równowagi PEH.

Twoje włosy, podobnie jak Ty, mają zmienne potrzeby. To, co działało świetnie wczoraj, dziś może być niewystarczające lub wręcz szkodliwe. Ciągłe używanie tej samej odżywki, np. tylko proteinowej, może prowadzić do przeproteinowania. Z kolei nadużywanie emolientów może skutkować przeemolientowaniem, czyli obciążeniem i strączkowaniem się włosów. Dlatego tak ważna jest rotacja produktów i dostosowywanie ich do aktualnej kondycji włosów, pogody czy nawet fazy cyklu menstruacyjnego. Słuchaj swoich włosów!

Błąd #3: Zbyt krótkie trzymanie produktu na włosach.

Odżywka potrzebuje czasu, aby zadziałać. Często w pośpiechu nakładamy ją i od razu spłukujemy, licząc na cud. Niestety, składniki aktywne potrzebują kilku minut, aby wniknąć we włosy i spełnić swoje zadanie. Zawsze przestrzegaj zaleceń producenta dotyczących czasu trzymania produktu na włosach zazwyczaj jest to od 2 do 5 minut. Jeśli masz więcej czasu, możesz nawet wydłużyć ten okres, zwłaszcza w przypadku odżywek o intensywniejszym działaniu.

Błąd #4: Rezygnacja z odżywki przy cienkich lub przetłuszczających się włosach.

To mit, który często słyszę! Wiele osób z cienkimi lub przetłuszczającymi się włosami rezygnuje z odżywek, obawiając się obciążenia. Tymczasem każde włosy potrzebują odżywienia i ochrony. Kluczem jest po prostu odpowiedni dobór produktu. Włosy cienkie i przetłuszczające się potrzebują lekkich, nawilżających odżywek, które nie zawierają ciężkich olejów i silikonów. Pamiętaj też o prawidłowej aplikacji tylko na długości, z pominięciem skóry głowy. Dobrze dobrana lekka odżywka poprawi kondycję włosów bez ich obciążania, a nawet może pomóc w ich rozczesywaniu i zapobiegnie uszkodzeniom.

Twoja nowa strategia pielęgnacji: obserwuj, testuj i ciesz się efektami

Mam nadzieję, że ten artykuł dał Ci solidne podstawy do świadomej pielęgnacji włosów. Pamiętaj, że piękno Twoich włosów to podróż, a nie jednorazowy cel. Wymaga cierpliwości, obserwacji i gotowości do eksperymentowania.

Jak prowadzić dzienniczek pielęgnacji włosów, by śledzić ich reakcje?

Jeśli chcesz naprawdę zrozumieć swoje włosy i optymalizować pielęgnację, gorąco polecam prowadzenie dzienniczka pielęgnacji włosów. To proste narzędzie, które pomoże Ci śledzić, co działa, a co nie. Co powinien zawierać taki dzienniczek?

• Data: Kiedy wykonano pielęgnację.
• Użyte produkty: Szampon, odżywka, maska, olejek, stylizatory.
• Składniki PEH: Krótka notatka, czy produkt był proteinowy, emolientowy, humektantowy.
• Reakcja włosów: Jak włosy wyglądały i czuły się po umyciu (np. miękkie, szorstkie, lśniące, spuszone, obciążone).
• Warunki pogodowe: Wilgotność, temperatura (mają duży wpływ na włosy!).
• Dodatkowe uwagi: Dieta, stres, farbowanie, stylizacja na gorąco wszystko, co mogło wpłynąć na kondycję włosów.

Po kilku tygodniach prowadzenia dzienniczka zobaczysz wzorce i łatwiej będzie Ci dobrać idealne produkty i rutynę.

Przeczytaj również: Botoks i kwas hialuronowy: Porównanie cen. Co tańsze rocznie?

Podsumowanie: Twoja osobista mapa doboru idealnej odżywki.

Podsumowując, droga do pięknych i zdrowych włosów opiera się na kilku kluczowych filarach. Po pierwsze, zdiagnozuj porowatość swoich włosów to Twoja mapa. Po drugie, zrozum równowagę PEH i naucz się rozpoznawać, czego Twoje włosy potrzebują w danym momencie. Po trzecie, opanuj sztukę czytania składów INCI, aby świadomie wybierać produkty. I wreszcie, po czwarte, obserwuj, testuj i dostosowuj swoją pielęgnację. Nie bój się eksperymentować! Każde włosy są inne i to, co działa u jednej osoby, niekoniecznie sprawdzi się u Ciebie. Bądź cierpliwa, a Twoje włosy z pewnością Ci się odwdzięczą. Powodzenia w pielęgnacyjnej podróży!